Liber theologicus fratris cuiusdam praedicatorum conventus Basiliensis

Kurzformat

Liber theologicus fratris cuiusdam praedicatorum conventus Basiliensis / 1439-1450
1 Band (165 Blätter) : 21 x 14,5 cm - Papier
  • Basel, Universitätsbibliothek, UBH A X 21

LEADER 00000ntmaa22000007c 4500
001 991170513768005501
005 20260910162133.0
007 cr#|||||||||||
008 091123m14391450xx 00| | lat d
019 |a Rekatalogisierungsgrad voll  |5 HAN 
019 |a Exemplarspezifische Aufnahme, gesperrt für Veränderungen und das Anhängen von Signaturen.  |5 HAN/11.11.2020/bmt 
024 7 |a 10.7891/e-manuscripta-196740  |2 doi 
035 |a (HAN)000108892DSV05 
035 |a (EXLNZ-41SLSP_NETWORK)991170513768005501 
035 |a (41SLSP_UBS)9972432689505504  |9 (41SLSP_UBS)9972432689505504 
040 |a CH-001880-7  |b ger  |e HAN-Katalogisierungsregeln 
046 |a m  |c 1439  |e 1450 
245 0 0 |a Liber theologicus fratris cuiusdam praedicatorum conventus Basiliensis 
264 0 |c 1439-1450 
300 |a 1 Band (165 Blätter)  |c 21 x 14,5 cm 
336 |b txt  |2 rdacontent 
337 |b n  |2 rdamedia 
337 |b c  |2 rdamedia 
338 |b nc  |2 rdacarrier 
338 |b cr  |2 rdacarrier 
340 |a Papier 
490 1 |a Abteilung A X  |v 21 
506 |a Es gelten die Benutzungsbestimmungen für den Sonderlesesaal. 
510 4 |a Schmidt, Philipp. - Die Bibliothek des ehemaligen Dominikanerklosters in Basel. In: Basler Zeitschrift für Geschichte und Altertumskunde 18 (1919), S. 160-254, hier S. 204 Nr. 141 
510 4 |a Scarpatetti, Beat Matthias von u.a. - Katalog der datierten Handschriften in der Schweiz ..., Bd.1. - Dietikon; Zürich 1977, Nr. 237 
510 3 |a Steinmann, Martin. - Ungedruckte Beschreibung 
533 |n Sicherheitsfilm Basel UB: Mscr Film c 324  |d 2017 
541 |f Öffentliche Bibliothek der Universität Basel 
546 |a Lateinisch 
561 |a Aus dem Dominikanerkloster Basel, jedoch ohne Besitzeintrag, vgl. aber den vermuteten Schreiber Johannes von Mainz; auf 1r die alte Signatur der Klosterbibliothek "D T 6" rot korrigiert in "D T 14" (diese Signatur auch auf dem Titelschild); Schmidt, Philipp. - Die Bibliothek des ehemaligen Dominikanerklosters in Basel. - In: Basler Zeitschrift für Geschichte und Altertumskunde 18 (1919), S. 205, Nr. 141 (Signatur hier als "D 14" angegeben). 
563 |a Einband 15. Jh., helles weiches Leder, über den Rücken zwischen den Bünden mit Pergament unterlegt; 2 nach vorne greifende Schliessen fehlen; Schnitt gelb; Spiegel-Fragmente einer liturgischen Handschrift, 14. Jh. mit wenig jüngeren Randnoten; ehemals Catenatus, Kettenspuren am hinteren Deckel oben; Pergament-Titelschild auf dem vorderen Deckel. 
581 |a Neidiger, Bernhard. - Selbstverständnis und Erfolgschancen der Dominikanerobservanten. In: Rottenburger Jahrbuch für Kirchengeschichte ; 17 (1998), S. 67-122, hier S. 103 Anm. 191 
581 |a Wehrli-Johns, Martina. - Johannes von Mainz und sein "Tractatulus de modo praedicandi". - In: Bibelstudium und Predigt im Dominikanerorden. Geschichte, Ideal, Praxis. - Rom, 2019, S. 182 
583 0 |b Verzeichnung=Description=Inventaire  |c Dez. 2009  |i Titel, Jahr und Signatur nach: Steinmann, unpublizierte Beschreibung 
583 0 |b Verzeichnung=Description=Inventaire  |c März 2015  |f HAN-Katalogisierungsregeln  |i Minimalaufnahme nach: Steinmann, ungedruckte Beschreibung 
583 1 |b Verzeichnung=Description=Inventaire  |c Jan. 2026  |f HAN-Katalogisierungsregeln  |i Normalaufnahme nach: Steinmann, ungedruckte Beschreibung, mit Ergänzung  |k Gonzalvez 
583 1 |b Digitalisierung=Digitization=Numérisation  |c 2017  |i TIFF 
583 1 |a Erschliessungsniveau Normalniveau 
596 0 |b (VII+1)¹⁴ + (V-3)²⁴ + (VII+1)³⁸ + 3 VI⁷⁴ + 2 V⁹⁴ + 6 VI¹⁶⁶ (die Zählung in der Lagenformel wurde mit arabischen Ziffern wiedergegeben, auch für die römisch gezählten Blätter, vgl. hierzu die Angabe der Foliierung), Bl. a in der ersten Lage hinzugefügt, zwischen Bl. 20 (xx) und Bl. 24 (xxiiii) 3 Blätter herausgerissen, Bl. 31a hinzugefügtes Blatt. Oben mittig in den ersten 5 Lagen eine Lagenzählung (primus, 2us, 3us ...) sichtbar.  |c Zeitgenössische Tintenfoliierung, modern ergänzt: a. i-xx.xxiiii-xxxi.31a.xxii-cxix.120-166. (Alte Tintenfoliierung in römischen Zahlen: i-xx.xxiiii-cxix, danach moderne Bleistiftfoliierung in arabischen Zahlen: 120-166. Vorderes Vorsatzblatt modern foliiert: a; zwischen fol. xxxi und xxxii ein Blatt ergänzt mit moderner Foliierung: 31a 
596 1 |a Meist rubriziert, viele Titel, Conspectus und Foliierung rot  |d Schriftraum: 15,5-16 x 11-11,5 cm; 34-41 Zeilen  |e Kursive Bastarda, 2. Viertel 15. Jh. (18r: 1448; 61r: 1449; 73r: 1450; 76v: 1438), wohl von der Hand des Iohannes de Moguntia (vgl. UB Basel, A XI 42, 97r-119v).  |3 av, 1r-94v 
596 1 |a Rubriziert von derselben Hand wie 1r-94v etc.  |d Schriftraum: 15-16 x 11 cm; 33-35 Zeilen  |e Breite kursive Bastarda, 2. Viertel 15. Jh.  |3 95r-102v 
596 1 |a Meist rubriziert, viele Titel, Conspectus und Foliierung rot  |d Schriftraum: 15,5-16 x 11-11,5 cm; 34-41 Zeilen  |e Kursive Bastarda, 2. Viertel 15. Jh., von der selben Hand wie 1r-94v.  |3 103r-106r 
596 1 |d Schriftraum: 16 x 11 cm; 33-35 Zeilen  |e Breite kursive Bastarda, 2. Hälfte 15. Jh., von Iohannes de Maguntia geschrieben (?; vgl. 116r)  |3 107r-116r 
596 1 |a Meist rubriziert, viele Titel, Conspectus und Foliierung rot  |d Schriftraum: 15,5-16 x 11-11,5 cm; 34-41 Zeilen  |e Kursive Bastarda, 2. Viertel 15. Jh., von der selben Hand wie 1r-94v.  |3 116v-166v 
596 3 1 |g ar  |t Bibelzitat (Ier. 10.23), sonst leer 
596 3 1 |g av  |t Conspectus 
596 3 0 |g 1r-18r  |t Dialogus Iesu et animae devotae collectus ex Iohannis de Vardiaco commentario super cantica  |i >Sermo subscriptus de passione domini secundum Iohannem collectus est ex glosa venerabilis patris fratris Iohannis de Verdiaco ordinis Predicatorum super librum canticorum paucis tamen aliis insertis devotis materiis si autem alicui non placeret ille processus per modum dyalogi et quasi oracionis cuiusdam, posset simpliciter assumere dicta et auctoritates cum suis glosis sine tali mutua collocucione. Debent eciam differenter scribi et ab invicem distingui textus passionis et textus canticorum, ac reliquus processus sermonis prout inferius patet, ut singula clarius intelligantur. Item sicut secundum beatum Ieronimum liber canticorum non est omnibus proficuus aut legendus, sic forte nec presens sermo. Cui ergo proficere postet legat, cui non proficit, rogo ut omittat. >Ingredere in petram abscondere in fossa humo [Is. 2,10]<. Passio domini nostri Ihesu Christi hodierno die sibi illata est efficacissimum medium convertendi ab erroribus ... - ... ut et tu quandoque delectabilitate et varietate colorum i. graciarum et donorum tuorum trahas me 'sicut montes aromatum' [Cant. 8,14] i. ad ix ordines angelorum qui cum patre ... Amen. >Collecta est hec passio per quendam fratrem ordinis predicatorum de conventu Basiliensi pro religiosis et mundum atque carnem spernentibus. Anno domini m° cccc° xlviii°. Orate pro eo<.  |s Der diesem Text zu Grunde liegende Kommentar des Iohannes de Vardiaco (?) (Stegmüller, Rep. bibl. 3, 5029) war in der Basler Dominikanerbibliothek vorhanden: UB Basel, B III 20, 182rb und UB Basel, B IV 21, 71ra. 
596 3 0 |g 18r-v  |t Excerpta compendium theologiae veritatis et alia  |r Hugo Ripelin de Argentina  |i >Ex compendio<. Ad efficaciam merendi tria valent. Primum est difficultas operis ... - ... et hec durabunt usque ad finem mundi in quo mali[s] pena eterna iustis datur gloria sempiterna amen.  |v Druck des Compendiums: Albertus Magnus. - Opera omnia, Bd. 34 / ed. Borgnet, Auguste. - Paris, 1895, S. 1-261. 
596 3 0 |g 19r-20v  |t Excerpta dialogus de anno iubileo  |r Felix Hemmerlin  |i >Excerptum tractatus domini felicis decretorum doctoris cantoris Turicensis de anno iubileo. Prima materia de origine iubilei<. Iubileus est gaudium quod verbis explicari non potest nec tamen penitus potest reticeri ... - ... sicut eciam dominus aliqua miracula reservavit teste Augustino ex quo cottiduana vilverunt. |  |v Druck des vollständigen Textes: Felix Hemmerlin, Opuscula et tractatus (Hain 8424, Bl. n verso - p6 verso. 
596 3 0 |g 20v  |t De obitu Sampsonis (frgm.)  |i >De obitu Sampsonis<. Paulus apostolus Hebr. xi° enumeratis pluribus sanctis patribus et commendata fide eorum ... in corram celebratum //  |s Vermutlich bricht der Text vorzeitig ab. Im Conspectus auf av ist dieser Text neben dem vorangehenden Text nachgetragen. Gemäss diesem Conspectus folgten auch noch zwei weitere Texte von Bl. 21-23: "De predestinacione conclusiones Magistri Henrici Gorken fol. xxi°" (siehe Weiler, Anton G. - Heinrich von Gorkum / Diss. - Nijmegen, 1962, S. 95 Nr. 19) sowie auf Bl. 23 "De supersticionibus proposicione eiusdem fol. xxiii°" ebenfalls von Henricus de Gorkum, der Schluss dieses Textes ist noch auf 24r erhalten (siehe nachfolgenden Inhalt). 
596 3 1 |g 24r  |t Propositiones de superstitionibus (frgm.)  |r Henricus de Gorkum  |i // execucione. Nec hoc nostram [?] devocionem est tollere, vel alicui scandalum prebere. Nullus animus inordinatus meretur dici devotus ... preceptum erat sal apponi quod significat discrecionem.  |s Schluss eines Textes, der gemäss Conspectus auf Bl. 23 begonnen hätte (siehe Bemerkung zu 20v ).  |v Weiler, Heinrich von Gorkum, S. 97 Nr. 28. 
596 3 0 |g 24r-v  |t Propositiones de observatione festorum  |r Henricus de Gorkum  |i >Proposiciones eiusdem magistri de celebracione festorum<. 1(a) proposicio principalis institucio festorum partim potest dici moralis partim cerimonialis et partim iudicialis ... - ... quia veritas est celebrior quam figura. 3(um) patet propter necessitatem et pietatem etc. > Expliciunt proposiciones<.  |v Weiler, Heinrich von Gorkum, S. 96, Nr. 22 (hier nur die Proposiciones). 
596 3 0 |g 25r-26r  |t Auctoritates sacre scripture que videntur apte ad vigiliam nativitatis domini  |i Postquam Samuelem [...? Zahl nicht eindeutig lesbar, Verweis gem. Text aber auf II Sam. 14:21] Ecce placatus feci verbum tuum ... - ... Veni domine Ihesu ... i[n?] xxii° etc.[?]. 
596 3 1 |g 26v  |t leer 
596 3 0 |g 27r-28v  |t Excerpta tractatus de quattuor instinctibus  |r Henricus de Frimaria  |i >De quadruplici instinctu<. Quadruplex est instinctus sive motus interior scilicet divinis angelicus dyabolicus et naturalis et quia angelus ... - ... pro Christo victorialiter optinetur teste apostolo [II Tim. 2,5] 'Non coronabitur inquit nisi qui legitime certaverit'. Quam coronam ... Amen. Hoc est excerptum libri de instinctibus.  |s Darunter ein Schema der Heilsgeschichte.  |v Zum Werk siehe Stroick, Clemens. - Heinrich von Friemar. - Freiburg, 1954, S. 36f. (Drucke hier nicht vorhanden, deshalb Identifizierung nicht nachprüfbar.). 
596 3 0 |g 29r-61r  |t Compendium vitae gloriosissimae virginis Mariae  |i >Compendium tocius vite gloriosissime virginis Marie, ex doctoribus autenticis. Prologus<. Sicut acervus tritici vallatus liliis. Testante sponso fidelium animarum domino Ihesu Christo Cant. vii[,2]. Sic est laus meritum virtus et magnificencia superbenedicte virginis Marie ... 1um capitulum. Quod multipliciter prefigurata et prenunciata est sacratissima virgo Maria. Primo quando ortus est sol super faciem terre quando creavit deus celum ... - ... periclitantibus adiutorium et liberacionem. Prestante domino nostro Ihesu Christo ... Amen. >Benedictus deus. 1449 comportatus est hic acervus<. 
596 3 0 |g 61r-v  |t Epistulae  |r Ps. Ignatius  |i >Epistula sancti Ignacii ad virginez Mariaz<. Christifere Marie ... et in te confortentur. Amen. >Epistula sancte Marie a Ignacium<. Ignacio dilecto condiscipulo ... et exsultet spiritus tuus in deo salutari tuo. Amen. >Epistola Ignacii ad Iohannem<. Johanni sancto seniori Ignatius et qui cum ... desiderio nostro et valeas. Amen. >Alia eiusdem ad eunem<. Iohanni sancto seniori suus Ignatius. Si licitum ... me iubeas et valeas. Amen.  |s Opera patrum apostolicorum 2 ed. F. X. Funk. Tübingen 1881, S. 217 (Ad. BMV cum responsione); S. 214-216 (Ad Iohannem ev. epistulae duae). Angeschlossen Vermerk "Quamuis in cronicis brevibus legatur gloriosa virgo Maria in hac mortali vita fuisse lxiii annis ...". 
596 3 0 |g 62r-v  |t Responsa ad quaestiones quattuor: quaestio primo (epitome)  |r Iohannes Gerson  |i >Determinacio magistri Iohannis Gerson super hoc utrum male loqui de aliis in eorum absencia semper sit peccatum<. Accio moralis libera accipit laudem vel vituperium ... - ... nec possunt animas suas deo et sanctis atque amicis commendare sicut vellent.  |v Druck des vollständigen Textes: Johannis Gersonii Opera Omnia / ed. Louis Ellies Du Pin, Bd. II. - Antwerpen, 1703, S. 463-467. 
596 3 0 |g 63r-73r  |t Compendium de sacris ordinibus  |i >Pro fratribus predicatoribus ordinandis et noviter ordinatis collectum quoddam ex autenticis doctorum libris<. Sacri testantur canones quod privilegium meretur amittere qui concessa sibi abutitur potestate ... [Cap. 1] Primum signaculum clerici ad ordines assumendi est corona qua primo datur intelligi ... - ... colleccionis autem vestri confratris mementote coram deo cui sit gloria et graciarum accio in secula sempiterna amen. >1450<. 
596 3 1 |g 73r-74v  |t Materia Sermonis (?)  |i >Quod christus pro suam passionez meritur nobis quatuor dote corporis glorificati<. Per ... >Quod doctor ix ordines angelorum in passione christi<. Pulchritudo ... >De restauracione ruine angelice...<. Angelice ruine ... >Prefacio in passione Christi super predicta ... Ihesus Nazarena rex iudeorum<. Johannis xix°. Si ... de Ihesus Nazarenus etc. 
596 3 0 |g 75r-76v  |t Quaestiones duae disputatae in universitate Coloniensi, 1439  |i >[...] pro forma anni secundi disputare<. Utrum substancia, subsistencia, suppositum, individuum et singulare sint prime vel 2(e) intencionis in differencia te vel tantum racione. Circa decisionem huius questionis tria faciam primo quandam excusacionem premittam ... - ... et sic relinquam hoc questionis discussum, et finaliter videtur questioni qualitercumque satisfactum. [76v] >Questio alia<. Utrum persona verbum suppositum Ypostasis et substancia in Christo racione differenda sint eius prime vel 2(e) intencionis predicta. Hec questio unum suppositum et unum disiunctum querit ... Probaciones proposicionum et conclusionem eo modo sicut in priori questione sumantur. Sed quia addita sunt hec nomina ... - ... Item in questione prescripta non ponuntur usiosis [recte: ypostasis?] et subsistencia etc. >Anno etc. xxxix° sabbato ante dominicam letare presidente reverendo patre fratre Io. de Essendia magistro studencium, astante reverendo patre cursore fratre Iohanne Brit [?] Nurembergensi, arguentibus reverendo patre fratre Siffrido baccalario biblico et ceteris extraneis et intraneis respondi ad questionem immediate prescriptam pro forma in studio Coloniensi. Benedictus deus.  |s Die obere Zeile des Titels so beschnitten, dass sie nicht mehr lesbar ist; die zweite Linie des Titels ist durchgestrichen, jedoch ist "pro forma anni secundi disputare" noch lesbar. Über Johannes von Essen siehe Loë, Paulus Maria von. - Statistisches über die Ordensprovinz Saxonia, in: Quellen und Forschung zur Geschichte des Dominikanerordens, Bd. 4. - Leipzig, 1910, S. 20f., 14, 93f. Die anderen am Schluss genannten Namen sind in der Kölner Matrikel nicht zu finden. 
596 3 0 |g 77r-81v  |t Quaestio de sapientia dei incarnate  |i >Questio utrum eterni patris sapiencia temporaliter incarnata ex matre virgine congruencius hominem redemerit in cruce<. Premissis more solito excusacione et protestacione laudabilibus secundum triplicem questionis materiam triplicem formabo spiritu sancto dirigente pro responsione discursum. Primus discursus ostendet Ihesum Christum merito dici eterni patris sapienciam ... - ... [81r] Nichilominus pro clariori dictorum intellectu recurrendum est ad opera doctoris sancti, ex quibus hec sunt sumpta. >Benedictus deus<.  |s Darunter weitere Teile und Notizen zur selben Quaestio, ebenso Bl. 81v und 77r. 
596 3 0 |g 81v-82r  |t Materiae sermonis in vigilia nativitatis domini  |i >Collacio in vigilia nativitatis domini<. Emitte agnum ... Ita scribitur orginialiter Ysa. xvi°[,1] et pro excitamento devocionis nostre assumptum est nunc thematice ut eciam in exordio collacionis, reverendi patres atque in Christo predilecti fratres fateor impericiam meam ... - ... dic ut habetur in primo sermone de circulo. In fine conclude cum quadam exhortacione pulchra ad tantum festum pertinente. [82r] >Item alia deduccio predicti thematis<. Emitte agnum ... libeat scrutari mecum, patres mei reverendi fratresque dilecti, ex dictis sancti doctoris quantum nobis boni provenerit ... - ... et post hanc vitam frui mereamur perpetua sua visione. Concedat ... Amen. >Auctoritates pro vigilia natalis domini ex scriptura sacra<. Hodie egredimini mense novarum frugum Exo xiii°[,4] nolite ... - ... et puer et hodie [ve/re...?] eum. 
596 3 0 |g 82v-84v  |t Sermo habitus in concilio Basiliensi, dom. prima adv. 1443  |i >Ihesus Maria. Dominica prima adventus in concilio<. Appropinquabit redempcio vestra. Ita scribitur originaliter Luce xxi° [Cf. v. 28]. Et nunc habitum est leccionaliter in sacrosancto misse officio. Reverendissimi reverendique patres et domini ... ad celebrandum devote quem hodie inchoamus dominicum adventum audiamus nos hortantem Bernhardum ... - ... et appropinquabit indubie redempcio nostra. Qui venturus dabit bonis et malis premia condigna dominis ... Amen. Indulgencias consuetas pronuncio vobis etc. 1. decembri 1443. 
596 3 0 |g 85r-87v  |t Sermo de Francisco habitus in concilio Basiliensi, 1443  |i >De s. Francisco. 1443<. Abscondisti hec a sapientibus ... Ita scribitur orginialiter Mt. xi°[,25] ... Reverendissimi reverendique patres et domini ceterique singuli in Christo dilecti, facturus sermonem ut cernitis ego talis et tantus de tam sanctissimo patre ... - ... quatenus per crucis baculum Iordane transmisso mereamur ingredi tandem terram vivencium prestante ... Amen.  |s Darunter ein Nachtrag über den Kreuztod Christi, deren Zugehörigkeit sich nicht feststellen lässt. 
596 3 0 |g 88r-89r  |t Sermo in vigilia nativitatis Christi  |i >Pro collacione in vigilia nativitatis Christi vel annunciacionis beatissime virginis vel pro vulgo aliqua valent<. Annunciacio. Quis audivit talia aut quis unquam novit similia. Ars nulla capit ... - ... prestante hoc servis rege nostro parvulo qui pro servis formam servi dignatus est induere. Qui cum patre ... Amen.  |s Auf 88v unten "Exemplum. Due provincie litigantes et tandem pacem desiderantes fecerunt pactum ut illa pars deberet subiugari alteri ..."; auf 89r unten "Aliud exemplum. Cliens vel satelles ducis Romani videns eidem domino suo periculum imminere ..." (beide Exemplar über stellvertretenden Tod). 
596 3 0 |g 89v-90r  |t Materia sermonis ex Bernardo Claravallensi (?) extracta  |i >Ex sermone beati Bernhardi materia devota<. Est puer unus hic qui habet ... [Ioh. 6,9]. Reverendi patres atque in domino predilecti fratres, licet panis nomine in sacra pagina quandoque intelligatur verbum dei ... - ... quia nemo venit ad filium nisi pater traxerit eum. Quod nobis concedat qui etc. Amen.  |s Angeschlossen eine Bemerkung zur Zahl der Brote und Fische bei Bernhard. 
596 3 0 |g 90v-91v  |t Materiae exhortationis pro religiosis observantialibus ordinis praedicatorum  |i >In nomine domini Ihesu. Exhortacio bona pro religiosis viris et mulieribus observancialibus<. Christus dei virtutem et dei sapienciam. [darunter:] Agnum sponsum virginem. | Opto pro salute vel pro valete. Qui ... Verumtamen xii alia signa sunt obliqua circuli i. zodiaci ... sed forsitan replicatis ... Auctoritates scripte terribiles ... [91r] Quid ergo facietis si hec mala precavere vultis ... >Dulcissima exhortacio matris ecclesie si singula verba diffuse dilatentur<. Locuturus omnibus racionem primam assumo. Non me attendatis ... >Alia exhortacio<. Quanto affectu loquor ecce si qua consolacio etc. [Cf. Phil. 2,1] ... [91v] >Alia dulcissima de caritate<. Eandem caritatem habens. Nam si linguis hominum loquor. Deus caritas est ... >Item de unitate<. Unanimes id ipsum sencientes i. ut in diversis corporibus ... [darunter folgt eine Art Aufzählung:] 1. ignorancia 2. humilitatis defectus ... 30. defectus caritatis. Hec sunt xxx destructiva religionis. 
596 3 0 |g 92r  |t Expositio in Ps. 150 [exc.?]  |r Nicolaus de Gorran  |i >Exposicio psalmi ultimi 'laudate dominum in sanctis eius' et moralizatio instrumentorum musicalium. Ex glossa N. de Gorra<. Laudate dominum in sanctis eius [Ps. 150,1] glorificatis generaliter i. glorificandis. Specialiter primo 'in firmamento' ... - ... vel eciam spiritus sive angelicus sive humanus ymmo eciam spiritus brutalis laudet i. materiam laudis det. hic in presenti ... etc.  |s Darunter ein Schema "De cantu" ("hec ex gorra etiam") und "Privilegia virginis Marie". 
596 3 0 |g 92r-v  |t Exempla quaedam  |i Plebanus apportans sacramentum cuidam infirmo presens audivit confessionem eius ... - ... cuius iudicia sunt abissus multa. [92v] >Exemplum notabile<. Cancellarius domini episcopi Babenbergensis factus plebanus ad sanctum Laurencium Nurembergensem mox habuit discutere in confessione ... - ... omnia cooperantur in bonum. Pater Henricus dixit se vidisse illum plebanum. >Exemplum de maxima misericordia dei<. Legitur de quadam puella que cum proprio patre suo peccaverat unde et matrem suam ... - ... quia ipsa est in celo cum ceteris electis. >Item aliud<. Sanctus Bernhardus iter faciens pernoctabat vel hospitabatur inscienter aput apostatam sui ordinis ... - ... creditur ipsum aput deum fuisse misericoridam consecutum. >Item aliud. Iudicia dei abissus multa<. Civis dives pactum fecit cum Iudeo divite vicino ut unusquisque ostendat alteri thezaurum ... - ... post ablucionem expiatur et celo infertur. Nota exemplum quo Manyacus volens utique mori curatur per medicum fingentem se eciam velle mori ... - ... restituitur sanitati manyacus ille. 
596 3 0 |g 93r-v  |t Sermo de dedicatione ecclesiae  |i Fulcite me floribus ... [Cant. 2,5]. Quamuis verum sit quod habenti dabitur utpote quia habuistis gratiam petendi sermonem ... - ... quoniam per omnibus creaturis egebatis auxilio eius.  |s Im Conspectus auf av "Ex libro celestis ierarchie". 
596 3 0 |g 93v-94r  |t Sermo de Ruth 2,1  |i >Alia collacio ex 4° capitulo eiusdem libri<. Vadam in agrum et colligam spicas ... Ruth 2[.1] hoc thema dicitur in persona audiencium hanc collacionem sed in persona predicantis dicitur paulo ibi 'iungere puellis meis etc' ... - ... Nonne hunc calicem expectasti xxxiii annis. Sed causa huius est iam facta. 
596 3 0 |g 94r-v  |t Exempla duo  |i Exemplum. Tempore magne pestilencie agonizante quadam uxore cuiusdam putabatur mortua ... - ... et ad tempus adhuc in vita permansit. [94v] Exemplum. Quedam devota rusticana frequenter confitebatur plebano. Tandem intelligens in spiritu finem laborum suorum ... - ... et mox in domino obdormivit. 
596 3 0 |g 95r-102v  |t Tractatus de efficacia aquae benedictae contra Petrum Anglicum  |r Iohannes de Turrecremata  |i >Tractatus de efficacia aque benedicte Re. M. Ioh. de Turre Cremata sacre theologie professoris ordinis predicatorum tempore concilii Basiliensis collectus contra Petrum Anglicum cognominatum hereticorum quorundam qui in Bohemia sunt deffensorem et fautorem precipuum<. Iniunxit mihi nuper reverendissima paternitas vestra, pater colendissime, probleuma reverendo magistro Iohanni de Ragusio primo Bohemorum articulo respondenti ... Triplex genus aque benedicte reperio cuius usus christiane religionis ritus ... - ... que vestre reverendissime paternitatis lime et correccioni cum omni reverencia presento.  |v Druck: z.B. Hain 15739. 
596 3 0 |g 103r-106r  |t Collationes duae factae in monasterio Schönensteinbach in commemorationem anni quinquagesimi quo ordini praedicatorum incorporatum est, 1447  |r Iohannes de Moguntia O.P.  |i >Prima collacio pro solemnitate anni iubilei i. quinquagesimi quo monasterium Schoensteynbach est commissum ordini predicatorum<. Venerabiles matres et in domino Ihesu dilecte sorores. In primis convenit scire quod Iherusalem civitas subvertenda predicebatur a domino eo quod non cognoverat tempus visitacionis ... - ... [105r] item pro bono utili propinare dignatur pater noster toti communitati vestre et conventui duos libros notabiles quos pro profectu vestro vulgarizavit quamquam satis laboriose. Collacio 2(a) pro solemnitate predicta faciens mencionem de confessoribus et sororibus huius loci<. Si in scriptura sacra commendantur hii qui genealogiam domini per vicos et civitates euntes post combustionem Hebreorum codicum ab Herode factam ... - ... Nunc loco divisionis perfunctorie et breviter prosequar de singulis. Intendo si dominus dederit integrum tractatum de ipsis compilare.  |s Die in der ersten Predigt angekündigte Darstellung der Geschichte des Konvents fehlt; nach Meyer, Johannes. - Buch der Reformacio Predigerordens, Bd. 1, in: Quellen und Forschungen zur Geschichte des Dominikanerordens in Deutschland, Bd. 2. - Leipzig, 1909, S. 50 hat Johannes de Moguntia, der Beichtvater von Schönensteinbach, über das Kloster geschrieben, er dürfte deshalb auch die vorliegenden Predigten gehalten haben.  |v Vgl. Löhr, Gabriel Maria. - Die Teutonia im 15. Jahrhundert, in: Quellen und Forschung zur Geschichte des Dominikanerordens in Deutschland, Bd. 19. - Leipzig, 1924 S. 131, Anm. 2  |v Kaeppeli, Thomas. - Scriptores Ordinis Praedicatorum Medii Aevi, Bd. 2. - Rom, 1975, S. 480 Nr. 2474 (diese Hs.). 
596 3 1 |g 106v  |t Federproben, sonst leer 
596 3 0 |g 107r-116r  |t Tractatulus de modo praedicandi  |r Iohannes de Maguntia O.P.  |i >Incipit tractatulus de modo predicandi<. Dominus dabit verbum ewangelizantibus virtute multa. Si abilitatis et disponitis vos ad hoc faciendo quod in vobis est ... Circa collectionem sermonis. Primo omnium oretis modicum ut dominus deus dirigat vos per spiritum sanctum. Deinde perlegatis ewangelium vel epistolam ... - ... sufficit quod peticioni vestre satisfeci quantum minus male potui etc. >Explicit doctrinamentum et avisamentum de modo predicandi etc. Anno xlviii breviter per fratrem Io. de Maguncia ordinis Predicatorum collectus<.  |s Über den Autor siehe Meyer, Johannes. - Buch der Reformacio Predigerordens, Bd. 2, in: Quellen und Forschungen zur Geschichte des Dominikanerordens in Deutschland, Bd. 2. - Leipzig, 1909, S. 31-34.  |v Meersseman, Gilles Gérard. - Concordia inter quatuor ordines mendicantes, in: Archivum fratrum praedicatorum, Bd. 4. - Rom, 1934, S. 96f.  |v Löhr, Gabriel. - Über die Heimat einiger deutscher Prediger und Mystiker aus dem Dominikanerorden, in: Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur, Bd. 82, H. 1/2 (1948), S. 178 Nr. 30.  |v Kaeppeli, Scriptores, S. 481, Nr. 2476 (diese Hs.). 
596 3 0 |g 116v-118v  |t Epitome: Stimulus amoris, cum materia sermonis  |i >Ex stimulo amoris. De sacrosanctissima passione domini nostri Ihesu Christi. Quod Christi passio proficit omni statui<. Omnibus hominum statibus potest proficere dulcissimi Ihesu passio veneranda. Nam si peccator es ecce pro peccatis ... - ... [73v] mereatur per Christum collocari in hunc aut illum ordinem tali virtute insignitum. [73v] >Prefacio in passionem Christi super predicta materia<. Ihesus Nazarenus rex iudeorum [Ioh. 19,19]. Si apostolo Paulo satis est ut ait Ambrosius nichil scire nisi Ihesum Christum ... - ... Finaliter oremus igitur hunc titulum d. Ihesus Nazarenus etc.  |v Druck des Stimulus: z.B. Hain 3480 [Ps. Bonaventura]; der Text folgt der Vorlage sehr frei. 
596 3 0 |g 119r-166v  |t Epitome: scrutinium scripturarum, pars 1  |r Paulus Burgensis  |i >Incipit excerptum scrutinii sacre scripture contra cecitatem iudaicam quod scrutinium composuit reverendissimus dominus Paulus Burgensis episcopus quondam in iudaismo rabi magnus, post conversionem professor sacre pagine eximius. Prologus in idem excerptum<. Scrutamini scripturas ... [Ioh. 5,39]. Christus volens iudeos instruere circa ipsius cognicionem ... - ... ad quem eciam fidei pertinet donum dare. Amen. >Sequitur pars 2(a). Introduccio in 2(am) partem deficit hic<.  |v Druck des Werkes: z.B. Hain 10766. 
655 7 |a Handschrift  |2 gnd-content 
690 |a Ehemalige Signatur: Standort: Predigerkloster (Basel). Signatur: D T 6 (alt)  |e D T 6 (alt)  |2 han-A5 
690 |a Ehemalige Signatur: Standort: Predigerkloster (Basel). Signatur: D T 14 (alt)  |e D T 14 (alt)  |2 han-A5 
690 |a Ehemalige Signatur: Standort: Predigerkloster (Basel). Signatur: D 14 (alt)  |e D 14 (alt)  |2 han-A5 
690 |a Käppeli, Scriptores Nr. 2474  |2 han-A4 
690 |a Käppeli, Scriptores Nr. 2476  |2 han-A4 
700 1 |a Johannes  |c de Varziaco  |d -1278  |0 (DE-588)102541388  |4 aut 
700 1 |a Hugo  |c Argentinensis  |d 1210-1270  |0 (DE-588)11855462X  |4 aut 
700 1 |a Hemmerlin, Felix  |d 1389-1458  |0 (DE-588)118773895  |4 aut 
700 1 |a Heinrich  |c von Gorkum  |d 1378-1431  |0 (DE-588)100945767  |4 aut 
700 1 |a Henricus  |c de Frimaria  |d 1245-1340  |0 (DE-588)118548379  |4 aut 
700 0 |a Ignatius  |c Antiochenus  |d -110  |0 (DE-588)118555340  |4 aut 
700 1 |a Gerson, Jean  |d 1363-1429  |0 (DE-588)118557866  |4 aut 
700 1 |a Bernard  |c Clairvaux, Abt, Heiliger  |d 1090-1153  |0 (DE-588)118509810  |4 aut 
700 1 |a Nicolaus  |c de Gorra  |d 1210-1295  |0 (DE-588)100954812  |4 aut 
700 1 |a Johannes  |c de Turrecremata  |d 1388-1468  |0 (DE-588)118642928  |4 aut 
700 0 |a Johannes  |c von Mainz  |d -1457  |0 (DE-588)102574693  |4 aut  |4 ann  |4 scr 
700 0 |a Paulus  |c Burgensis  |d 1352-1435  |0 (DE-588)119105144  |4 aut 
710 2 |a Dominikanerkloster Basel  |0 (DE-588)4286924-9  |e Früherer Eigentümer  |4 fmo 
830 0 |a Abteilung A X  |v 21  |w (HAN)000108215DSV05 
852 4 |b A100  |c 102HSS  |j UBH A X 21  |9 (41SLSP_UBS)9972432689505504 
856 4 2 |u https://ub.unibas.ch/digi/a100/kataloge/mscr/mscr_a/BAU_5_000108892_cat.pdf  |z Beschreibung (PDF) (13 MB) 
856 4 1 |u http://dx.doi.org/10.7891/e-manuscripta-196740  |z Online via e-manuscripta 
900 |f HANcollect_this handschrift 
900 |a HANunikat 
900 |f HANemanuscriptabsub 
910 |c Die Katalogdaten stehen unter der Lizenz CC-BY zur Weiternutzung zur Verfügung. 
949 |c 102HSS  |p 12  |j UBH A X 21  |b A100  |9 (41SLSP_UBS)9972432689505504 
986 |a (41SLSP_UBS)9972432689505504  |9 (41SLSP_UBS)9972432689505504 

Basisinformationen

Signatur:
  • Basel, Universitätsbibliothek, UBH A X 21
Ressourcentyp:
Buchhandschrift
Digitalisat:
Titel:
Liber theologicus fratris cuiusdam praedicatorum conventus Basiliensis
Entstehungsangaben:
1439-1450
Entstehungszeit (normiert):
1439 - 1450
Physische Beschreibung:
  • 1 Band (165 Blätter); 21 x 14,5 cm
Physische Beschaffenheit:
  • Papier
Serie:
Abteilung A X; 21

Hierarchie / Kontext (aufklappbar)

Wird geladen...

Inhalt und innere Ordnung

Inhalt:
  • [ar] Bibelzitat (Ier. 10.23), sonst leer.
  • [av] Conspectus.
  • [1r-18r] Dialogus Iesu et animae devotae collectus ex Iohannis de Vardiaco commentario super cantica. >Sermo subscriptus de passione domini secundum Iohannem collectus est ex glosa venerabilis patris fratris Iohannis de Verdiaco ordinis Predicatorum super librum canticorum paucis tamen aliis insertis devotis materiis si autem alicui non placeret ille processus per modum dyalogi et quasi oracionis cuiusdam, posset simpliciter assumere dicta et auctoritates cum suis glosis sine tali mutua collocucione. Debent eciam differenter scribi et ab invicem distingui textus passionis et textus canticorum, ac reliquus processus sermonis prout inferius patet, ut singula clarius intelligantur. Item sicut secundum beatum Ieronimum liber canticorum non est omnibus proficuus aut legendus, sic forte nec presens sermo. Cui ergo proficere postet legat, cui non proficit, rogo ut omittat. >Ingredere in petram abscondere in fossa humo [Is. 2,10]<. Passio domini nostri Ihesu Christi hodierno die sibi illata est efficacissimum medium convertendi ab erroribus ... - ... ut et tu quandoque delectabilitate et varietate colorum i. graciarum et donorum tuorum trahas me 'sicut montes aromatum' [Cant. 8,14] i. ad ix ordines angelorum qui cum patre ... Amen. >Collecta est hec passio per quendam fratrem ordinis predicatorum de conventu Basiliensi pro religiosis et mundum atque carnem spernentibus. Anno domini m° cccc° xlviii°. Orate pro eo<. Der diesem Text zu Grunde liegende Kommentar des Iohannes de Vardiaco (?) (Stegmüller, Rep. bibl. 3, 5029) war in der Basler Dominikanerbibliothek vorhanden: UB Basel, B III 20, 182rb und UB Basel, B IV 21, 71ra.
  • [18r-v] Excerpta compendium theologiae veritatis et alia, Hugo Ripelin de Argentina. >Ex compendio<. Ad efficaciam merendi tria valent. Primum est difficultas operis ... - ... et hec durabunt usque ad finem mundi in quo mali[s] pena eterna iustis datur gloria sempiterna amen. Druck des Compendiums: Albertus Magnus. - Opera omnia, Bd. 34 / ed. Borgnet, Auguste. - Paris, 1895, S. 1-261.
  • [19r-20v] Excerpta dialogus de anno iubileo, Felix Hemmerlin. >Excerptum tractatus domini felicis decretorum doctoris cantoris Turicensis de anno iubileo. Prima materia de origine iubilei<. Iubileus est gaudium quod verbis explicari non potest nec tamen penitus potest reticeri ... - ... sicut eciam dominus aliqua miracula reservavit teste Augustino ex quo cottiduana vilverunt. | Druck des vollständigen Textes: Felix Hemmerlin, Opuscula et tractatus (Hain 8424, Bl. n verso - p6 verso.
  • [20v] De obitu Sampsonis (frgm.). >De obitu Sampsonis<. Paulus apostolus Hebr. xi° enumeratis pluribus sanctis patribus et commendata fide eorum ... in corram celebratum // Vermutlich bricht der Text vorzeitig ab. Im Conspectus auf av ist dieser Text neben dem vorangehenden Text nachgetragen. Gemäss diesem Conspectus folgten auch noch zwei weitere Texte von Bl. 21-23: "De predestinacione conclusiones Magistri Henrici Gorken fol. xxi°" (siehe Weiler, Anton G. - Heinrich von Gorkum / Diss. - Nijmegen, 1962, S. 95 Nr. 19) sowie auf Bl. 23 "De supersticionibus proposicione eiusdem fol. xxiii°" ebenfalls von Henricus de Gorkum, der Schluss dieses Textes ist noch auf 24r erhalten (siehe nachfolgenden Inhalt).
  • [24r] Propositiones de superstitionibus (frgm.), Henricus de Gorkum. // execucione. Nec hoc nostram [?] devocionem est tollere, vel alicui scandalum prebere. Nullus animus inordinatus meretur dici devotus ... preceptum erat sal apponi quod significat discrecionem. Schluss eines Textes, der gemäss Conspectus auf Bl. 23 begonnen hätte (siehe Bemerkung zu 20v ). Weiler, Heinrich von Gorkum, S. 97 Nr. 28.
  • [24r-v] Propositiones de observatione festorum, Henricus de Gorkum. >Proposiciones eiusdem magistri de celebracione festorum<. 1(a) proposicio principalis institucio festorum partim potest dici moralis partim cerimonialis et partim iudicialis ... - ... quia veritas est celebrior quam figura. 3(um) patet propter necessitatem et pietatem etc. > Expliciunt proposiciones<. Weiler, Heinrich von Gorkum, S. 96, Nr. 22 (hier nur die Proposiciones).
  • [25r-26r] Auctoritates sacre scripture que videntur apte ad vigiliam nativitatis domini. Postquam Samuelem [...? Zahl nicht eindeutig lesbar, Verweis gem. Text aber auf II Sam. 14:21] Ecce placatus feci verbum tuum ... - ... Veni domine Ihesu ... i[n?] xxii° etc.[?].
  • [26v] leer.
  • [27r-28v] Excerpta tractatus de quattuor instinctibus, Henricus de Frimaria. >De quadruplici instinctu<. Quadruplex est instinctus sive motus interior scilicet divinis angelicus dyabolicus et naturalis et quia angelus ... - ... pro Christo victorialiter optinetur teste apostolo [II Tim. 2,5] 'Non coronabitur inquit nisi qui legitime certaverit'. Quam coronam ... Amen. Hoc est excerptum libri de instinctibus. Darunter ein Schema der Heilsgeschichte. Zum Werk siehe Stroick, Clemens. - Heinrich von Friemar. - Freiburg, 1954, S. 36f. (Drucke hier nicht vorhanden, deshalb Identifizierung nicht nachprüfbar.).
  • [29r-61r] Compendium vitae gloriosissimae virginis Mariae. >Compendium tocius vite gloriosissime virginis Marie, ex doctoribus autenticis. Prologus<. Sicut acervus tritici vallatus liliis. Testante sponso fidelium animarum domino Ihesu Christo Cant. vii[,2]. Sic est laus meritum virtus et magnificencia superbenedicte virginis Marie ... 1um capitulum. Quod multipliciter prefigurata et prenunciata est sacratissima virgo Maria. Primo quando ortus est sol super faciem terre quando creavit deus celum ... - ... periclitantibus adiutorium et liberacionem. Prestante domino nostro Ihesu Christo ... Amen. >Benedictus deus. 1449 comportatus est hic acervus<.
  • [61r-v] Epistulae, Ps. Ignatius. >Epistula sancti Ignacii ad virginez Mariaz<. Christifere Marie ... et in te confortentur. Amen. >Epistula sancte Marie a Ignacium<. Ignacio dilecto condiscipulo ... et exsultet spiritus tuus in deo salutari tuo. Amen. >Epistola Ignacii ad Iohannem<. Johanni sancto seniori Ignatius et qui cum ... desiderio nostro et valeas. Amen. >Alia eiusdem ad eunem<. Iohanni sancto seniori suus Ignatius. Si licitum ... me iubeas et valeas. Amen. Opera patrum apostolicorum 2 ed. F. X. Funk. Tübingen 1881, S. 217 (Ad. BMV cum responsione); S. 214-216 (Ad Iohannem ev. epistulae duae). Angeschlossen Vermerk "Quamuis in cronicis brevibus legatur gloriosa virgo Maria in hac mortali vita fuisse lxiii annis ...".
  • [62r-v] Responsa ad quaestiones quattuor: quaestio primo (epitome), Iohannes Gerson. >Determinacio magistri Iohannis Gerson super hoc utrum male loqui de aliis in eorum absencia semper sit peccatum<. Accio moralis libera accipit laudem vel vituperium ... - ... nec possunt animas suas deo et sanctis atque amicis commendare sicut vellent. Druck des vollständigen Textes: Johannis Gersonii Opera Omnia / ed. Louis Ellies Du Pin, Bd. II. - Antwerpen, 1703, S. 463-467.
  • [63r-73r] Compendium de sacris ordinibus. >Pro fratribus predicatoribus ordinandis et noviter ordinatis collectum quoddam ex autenticis doctorum libris<. Sacri testantur canones quod privilegium meretur amittere qui concessa sibi abutitur potestate ... [Cap. 1] Primum signaculum clerici ad ordines assumendi est corona qua primo datur intelligi ... - ... colleccionis autem vestri confratris mementote coram deo cui sit gloria et graciarum accio in secula sempiterna amen. >1450<.
  • [73r-74v] Materia Sermonis (?). >Quod christus pro suam passionez meritur nobis quatuor dote corporis glorificati<. Per ... >Quod doctor ix ordines angelorum in passione christi<. Pulchritudo ... >De restauracione ruine angelice...<. Angelice ruine ... >Prefacio in passione Christi super predicta ... Ihesus Nazarena rex iudeorum<. Johannis xix°. Si ... de Ihesus Nazarenus etc.
  • [75r-76v] Quaestiones duae disputatae in universitate Coloniensi, 1439. >[...] pro forma anni secundi disputare<. Utrum substancia, subsistencia, suppositum, individuum et singulare sint prime vel 2(e) intencionis in differencia te vel tantum racione. Circa decisionem huius questionis tria faciam primo quandam excusacionem premittam ... - ... et sic relinquam hoc questionis discussum, et finaliter videtur questioni qualitercumque satisfactum. [76v] >Questio alia<. Utrum persona verbum suppositum Ypostasis et substancia in Christo racione differenda sint eius prime vel 2(e) intencionis predicta. Hec questio unum suppositum et unum disiunctum querit ... Probaciones proposicionum et conclusionem eo modo sicut in priori questione sumantur. Sed quia addita sunt hec nomina ... - ... Item in questione prescripta non ponuntur usiosis [recte: ypostasis?] et subsistencia etc. >Anno etc. xxxix° sabbato ante dominicam letare presidente reverendo patre fratre Io. de Essendia magistro studencium, astante reverendo patre cursore fratre Iohanne Brit [?] Nurembergensi, arguentibus reverendo patre fratre Siffrido baccalario biblico et ceteris extraneis et intraneis respondi ad questionem immediate prescriptam pro forma in studio Coloniensi. Benedictus deus. Die obere Zeile des Titels so beschnitten, dass sie nicht mehr lesbar ist; die zweite Linie des Titels ist durchgestrichen, jedoch ist "pro forma anni secundi disputare" noch lesbar. Über Johannes von Essen siehe Loë, Paulus Maria von. - Statistisches über die Ordensprovinz Saxonia, in: Quellen und Forschung zur Geschichte des Dominikanerordens, Bd. 4. - Leipzig, 1910, S. 20f., 14, 93f. Die anderen am Schluss genannten Namen sind in der Kölner Matrikel nicht zu finden.
  • [77r-81v] Quaestio de sapientia dei incarnate. >Questio utrum eterni patris sapiencia temporaliter incarnata ex matre virgine congruencius hominem redemerit in cruce<. Premissis more solito excusacione et protestacione laudabilibus secundum triplicem questionis materiam triplicem formabo spiritu sancto dirigente pro responsione discursum. Primus discursus ostendet Ihesum Christum merito dici eterni patris sapienciam ... - ... [81r] Nichilominus pro clariori dictorum intellectu recurrendum est ad opera doctoris sancti, ex quibus hec sunt sumpta. >Benedictus deus<. Darunter weitere Teile und Notizen zur selben Quaestio, ebenso Bl. 81v und 77r.
  • [81v-82r] Materiae sermonis in vigilia nativitatis domini. >Collacio in vigilia nativitatis domini<. Emitte agnum ... Ita scribitur orginialiter Ysa. xvi°[,1] et pro excitamento devocionis nostre assumptum est nunc thematice ut eciam in exordio collacionis, reverendi patres atque in Christo predilecti fratres fateor impericiam meam ... - ... dic ut habetur in primo sermone de circulo. In fine conclude cum quadam exhortacione pulchra ad tantum festum pertinente. [82r] >Item alia deduccio predicti thematis<. Emitte agnum ... libeat scrutari mecum, patres mei reverendi fratresque dilecti, ex dictis sancti doctoris quantum nobis boni provenerit ... - ... et post hanc vitam frui mereamur perpetua sua visione. Concedat ... Amen. >Auctoritates pro vigilia natalis domini ex scriptura sacra<. Hodie egredimini mense novarum frugum Exo xiii°[,4] nolite ... - ... et puer et hodie [ve/re...?] eum.
  • [82v-84v] Sermo habitus in concilio Basiliensi, dom. prima adv. 1443. >Ihesus Maria. Dominica prima adventus in concilio<. Appropinquabit redempcio vestra. Ita scribitur originaliter Luce xxi° [Cf. v. 28]. Et nunc habitum est leccionaliter in sacrosancto misse officio. Reverendissimi reverendique patres et domini ... ad celebrandum devote quem hodie inchoamus dominicum adventum audiamus nos hortantem Bernhardum ... - ... et appropinquabit indubie redempcio nostra. Qui venturus dabit bonis et malis premia condigna dominis ... Amen. Indulgencias consuetas pronuncio vobis etc. 1. decembri 1443.
  • [85r-87v] Sermo de Francisco habitus in concilio Basiliensi, 1443. >De s. Francisco. 1443<. Abscondisti hec a sapientibus ... Ita scribitur orginialiter Mt. xi°[,25] ... Reverendissimi reverendique patres et domini ceterique singuli in Christo dilecti, facturus sermonem ut cernitis ego talis et tantus de tam sanctissimo patre ... - ... quatenus per crucis baculum Iordane transmisso mereamur ingredi tandem terram vivencium prestante ... Amen. Darunter ein Nachtrag über den Kreuztod Christi, deren Zugehörigkeit sich nicht feststellen lässt.
  • [88r-89r] Sermo in vigilia nativitatis Christi. >Pro collacione in vigilia nativitatis Christi vel annunciacionis beatissime virginis vel pro vulgo aliqua valent<. Annunciacio. Quis audivit talia aut quis unquam novit similia. Ars nulla capit ... - ... prestante hoc servis rege nostro parvulo qui pro servis formam servi dignatus est induere. Qui cum patre ... Amen. Auf 88v unten "Exemplum. Due provincie litigantes et tandem pacem desiderantes fecerunt pactum ut illa pars deberet subiugari alteri ..."; auf 89r unten "Aliud exemplum. Cliens vel satelles ducis Romani videns eidem domino suo periculum imminere ..." (beide Exemplar über stellvertretenden Tod).
  • [89v-90r] Materia sermonis ex Bernardo Claravallensi (?) extracta. >Ex sermone beati Bernhardi materia devota<. Est puer unus hic qui habet ... [Ioh. 6,9]. Reverendi patres atque in domino predilecti fratres, licet panis nomine in sacra pagina quandoque intelligatur verbum dei ... - ... quia nemo venit ad filium nisi pater traxerit eum. Quod nobis concedat qui etc. Amen. Angeschlossen eine Bemerkung zur Zahl der Brote und Fische bei Bernhard.
  • [90v-91v] Materiae exhortationis pro religiosis observantialibus ordinis praedicatorum. >In nomine domini Ihesu. Exhortacio bona pro religiosis viris et mulieribus observancialibus<. Christus dei virtutem et dei sapienciam. [darunter:] Agnum sponsum virginem. | Opto pro salute vel pro valete. Qui ... Verumtamen xii alia signa sunt obliqua circuli i. zodiaci ... sed forsitan replicatis ... Auctoritates scripte terribiles ... [91r] Quid ergo facietis si hec mala precavere vultis ... >Dulcissima exhortacio matris ecclesie si singula verba diffuse dilatentur<. Locuturus omnibus racionem primam assumo. Non me attendatis ... >Alia exhortacio<. Quanto affectu loquor ecce si qua consolacio etc. [Cf. Phil. 2,1] ... [91v] >Alia dulcissima de caritate<. Eandem caritatem habens. Nam si linguis hominum loquor. Deus caritas est ... >Item de unitate<. Unanimes id ipsum sencientes i. ut in diversis corporibus ... [darunter folgt eine Art Aufzählung:] 1. ignorancia 2. humilitatis defectus ... 30. defectus caritatis. Hec sunt xxx destructiva religionis.
  • [92r] Expositio in Ps. 150 [exc.?], Nicolaus de Gorran. >Exposicio psalmi ultimi 'laudate dominum in sanctis eius' et moralizatio instrumentorum musicalium. Ex glossa N. de Gorra<. Laudate dominum in sanctis eius [Ps. 150,1] glorificatis generaliter i. glorificandis. Specialiter primo 'in firmamento' ... - ... vel eciam spiritus sive angelicus sive humanus ymmo eciam spiritus brutalis laudet i. materiam laudis det. hic in presenti ... etc. Darunter ein Schema "De cantu" ("hec ex gorra etiam") und "Privilegia virginis Marie".
  • [92r-v] Exempla quaedam. Plebanus apportans sacramentum cuidam infirmo presens audivit confessionem eius ... - ... cuius iudicia sunt abissus multa. [92v] >Exemplum notabile<. Cancellarius domini episcopi Babenbergensis factus plebanus ad sanctum Laurencium Nurembergensem mox habuit discutere in confessione ... - ... omnia cooperantur in bonum. Pater Henricus dixit se vidisse illum plebanum. >Exemplum de maxima misericordia dei<. Legitur de quadam puella que cum proprio patre suo peccaverat unde et matrem suam ... - ... quia ipsa est in celo cum ceteris electis. >Item aliud<. Sanctus Bernhardus iter faciens pernoctabat vel hospitabatur inscienter aput apostatam sui ordinis ... - ... creditur ipsum aput deum fuisse misericoridam consecutum. >Item aliud. Iudicia dei abissus multa<. Civis dives pactum fecit cum Iudeo divite vicino ut unusquisque ostendat alteri thezaurum ... - ... post ablucionem expiatur et celo infertur. Nota exemplum quo Manyacus volens utique mori curatur per medicum fingentem se eciam velle mori ... - ... restituitur sanitati manyacus ille.
  • [93r-v] Sermo de dedicatione ecclesiae. Fulcite me floribus ... [Cant. 2,5]. Quamuis verum sit quod habenti dabitur utpote quia habuistis gratiam petendi sermonem ... - ... quoniam per omnibus creaturis egebatis auxilio eius. Im Conspectus auf av "Ex libro celestis ierarchie".
  • [93v-94r] Sermo de Ruth 2,1. >Alia collacio ex 4° capitulo eiusdem libri<. Vadam in agrum et colligam spicas ... Ruth 2[.1] hoc thema dicitur in persona audiencium hanc collacionem sed in persona predicantis dicitur paulo ibi 'iungere puellis meis etc' ... - ... Nonne hunc calicem expectasti xxxiii annis. Sed causa huius est iam facta.
  • [94r-v] Exempla duo. Exemplum. Tempore magne pestilencie agonizante quadam uxore cuiusdam putabatur mortua ... - ... et ad tempus adhuc in vita permansit. [94v] Exemplum. Quedam devota rusticana frequenter confitebatur plebano. Tandem intelligens in spiritu finem laborum suorum ... - ... et mox in domino obdormivit.
  • [95r-102v] Tractatus de efficacia aquae benedictae contra Petrum Anglicum, Iohannes de Turrecremata. >Tractatus de efficacia aque benedicte Re. M. Ioh. de Turre Cremata sacre theologie professoris ordinis predicatorum tempore concilii Basiliensis collectus contra Petrum Anglicum cognominatum hereticorum quorundam qui in Bohemia sunt deffensorem et fautorem precipuum<. Iniunxit mihi nuper reverendissima paternitas vestra, pater colendissime, probleuma reverendo magistro Iohanni de Ragusio primo Bohemorum articulo respondenti ... Triplex genus aque benedicte reperio cuius usus christiane religionis ritus ... - ... que vestre reverendissime paternitatis lime et correccioni cum omni reverencia presento. Druck: z.B. Hain 15739.
  • [103r-106r] Collationes duae factae in monasterio Schönensteinbach in commemorationem anni quinquagesimi quo ordini praedicatorum incorporatum est, 1447, Iohannes de Moguntia O.P.. >Prima collacio pro solemnitate anni iubilei i. quinquagesimi quo monasterium Schoensteynbach est commissum ordini predicatorum<. Venerabiles matres et in domino Ihesu dilecte sorores. In primis convenit scire quod Iherusalem civitas subvertenda predicebatur a domino eo quod non cognoverat tempus visitacionis ... - ... [105r] item pro bono utili propinare dignatur pater noster toti communitati vestre et conventui duos libros notabiles quos pro profectu vestro vulgarizavit quamquam satis laboriose. Collacio 2(a) pro solemnitate predicta faciens mencionem de confessoribus et sororibus huius loci<. Si in scriptura sacra commendantur hii qui genealogiam domini per vicos et civitates euntes post combustionem Hebreorum codicum ab Herode factam ... - ... Nunc loco divisionis perfunctorie et breviter prosequar de singulis. Intendo si dominus dederit integrum tractatum de ipsis compilare. Die in der ersten Predigt angekündigte Darstellung der Geschichte des Konvents fehlt; nach Meyer, Johannes. - Buch der Reformacio Predigerordens, Bd. 1, in: Quellen und Forschungen zur Geschichte des Dominikanerordens in Deutschland, Bd. 2. - Leipzig, 1909, S. 50 hat Johannes de Moguntia, der Beichtvater von Schönensteinbach, über das Kloster geschrieben, er dürfte deshalb auch die vorliegenden Predigten gehalten haben. Vgl. Löhr, Gabriel Maria. - Die Teutonia im 15. Jahrhundert, in: Quellen und Forschung zur Geschichte des Dominikanerordens in Deutschland, Bd. 19. - Leipzig, 1924 S. 131, Anm. 2 Kaeppeli, Thomas. - Scriptores Ordinis Praedicatorum Medii Aevi, Bd. 2. - Rom, 1975, S. 480 Nr. 2474 (diese Hs.).
  • [106v] Federproben, sonst leer.
  • [107r-116r] Tractatulus de modo praedicandi, Iohannes de Maguntia O.P.. >Incipit tractatulus de modo predicandi<. Dominus dabit verbum ewangelizantibus virtute multa. Si abilitatis et disponitis vos ad hoc faciendo quod in vobis est ... Circa collectionem sermonis. Primo omnium oretis modicum ut dominus deus dirigat vos per spiritum sanctum. Deinde perlegatis ewangelium vel epistolam ... - ... sufficit quod peticioni vestre satisfeci quantum minus male potui etc. >Explicit doctrinamentum et avisamentum de modo predicandi etc. Anno xlviii breviter per fratrem Io. de Maguncia ordinis Predicatorum collectus<. Über den Autor siehe Meyer, Johannes. - Buch der Reformacio Predigerordens, Bd. 2, in: Quellen und Forschungen zur Geschichte des Dominikanerordens in Deutschland, Bd. 2. - Leipzig, 1909, S. 31-34. Meersseman, Gilles Gérard. - Concordia inter quatuor ordines mendicantes, in: Archivum fratrum praedicatorum, Bd. 4. - Rom, 1934, S. 96f. Löhr, Gabriel. - Über die Heimat einiger deutscher Prediger und Mystiker aus dem Dominikanerorden, in: Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur, Bd. 82, H. 1/2 (1948), S. 178 Nr. 30. Kaeppeli, Scriptores, S. 481, Nr. 2476 (diese Hs.).
  • [116v-118v] Epitome: Stimulus amoris, cum materia sermonis. >Ex stimulo amoris. De sacrosanctissima passione domini nostri Ihesu Christi. Quod Christi passio proficit omni statui<. Omnibus hominum statibus potest proficere dulcissimi Ihesu passio veneranda. Nam si peccator es ecce pro peccatis ... - ... [73v] mereatur per Christum collocari in hunc aut illum ordinem tali virtute insignitum. [73v] >Prefacio in passionem Christi super predicta materia<. Ihesus Nazarenus rex iudeorum [Ioh. 19,19]. Si apostolo Paulo satis est ut ait Ambrosius nichil scire nisi Ihesum Christum ... - ... Finaliter oremus igitur hunc titulum d. Ihesus Nazarenus etc. Druck des Stimulus: z.B. Hain 3480 [Ps. Bonaventura]; der Text folgt der Vorlage sehr frei.
  • [119r-166v] Epitome: scrutinium scripturarum, pars 1, Paulus Burgensis. >Incipit excerptum scrutinii sacre scripture contra cecitatem iudaicam quod scrutinium composuit reverendissimus dominus Paulus Burgensis episcopus quondam in iudaismo rabi magnus, post conversionem professor sacre pagine eximius. Prologus in idem excerptum<. Scrutamini scripturas ... [Ioh. 5,39]. Christus volens iudeos instruere circa ipsius cognicionem ... - ... ad quem eciam fidei pertinet donum dare. Amen. >Sequitur pars 2(a). Introduccio in 2(am) partem deficit hic<. Druck des Werkes: z.B. Hain 10766.

Anmerkungen

Sprache, Schrift:
Lateinisch
Anmerkung zur Reproduktion:
Sicherheitsfilm Basel UB: Mscr Film c 324; 2017

Geschichte

Entstehungs-, Besitz- und Sammlungsgeschichte:
Aus dem Dominikanerkloster Basel, jedoch ohne Besitzeintrag, vgl. aber den vermuteten Schreiber Johannes von Mainz; auf 1r die alte Signatur der Klosterbibliothek "D T 6" rot korrigiert in "D T 14" (diese Signatur auch auf dem Titelschild); Schmidt, Philipp. - Die Bibliothek des ehemaligen Dominikanerklosters in Basel. - In: Basler Zeitschrift für Geschichte und Altertumskunde 18 (1919), S. 205, Nr. 141 (Signatur hier als "D 14" angegeben).
Akzession:
  • Eigentümer: Öffentliche Bibliothek der Universität Basel
Ehemalige Signatur:
Ehemalige Signatur: Standort: Predigerkloster (Basel). Signatur: D T 6 (alt); D T 6 (alt)
Ehemalige Signatur: Standort: Predigerkloster (Basel). Signatur: D T 14 (alt); D T 14 (alt)
Ehemalige Signatur: Standort: Predigerkloster (Basel). Signatur: D 14 (alt); D 14 (alt)

Einband

Einband:
Einband 15. Jh., helles weiches Leder, über den Rücken zwischen den Bünden mit Pergament unterlegt; 2 nach vorne greifende Schliessen fehlen; Schnitt gelb; Spiegel-Fragmente einer liturgischen Handschrift, 14. Jh. mit wenig jüngeren Randnoten; ehemals Catenatus, Kettenspuren am hinteren Deckel oben; Pergament-Titelschild auf dem vorderen Deckel.

Buchblock

Lagen:
(VII+1)¹⁴ + (V-3)²⁴ + (VII+1)³⁸ + 3 VI⁷⁴ + 2 V⁹⁴ + 6 VI¹⁶⁶ (die Zählung in der Lagenformel wurde mit arabischen Ziffern wiedergegeben, auch für die römisch gezählten Blätter, vgl. hierzu die Angabe der Foliierung), Bl. a in der ersten Lage hinzugefügt, zwischen Bl. 20 (xx) und Bl. 24 (xxiiii) 3 Blätter herausgerissen, Bl. 31a hinzugefügtes Blatt. Oben mittig in den ersten 5 Lagen eine Lagenzählung (primus, 2us, 3us ...) sichtbar.
Zählungen:
Zeitgenössische Tintenfoliierung, modern ergänzt: a. i-xx.xxiiii-xxxi.31a.xxii-cxix.120-166. (Alte Tintenfoliierung in römischen Zahlen: i-xx.xxiiii-cxix, danach moderne Bleistiftfoliierung in arabischen Zahlen: 120-166. Vorderes Vorsatzblatt modern foliiert: a; zwischen fol. xxxi und xxxii ein Blatt ergänzt mit moderner Foliierung: 31a

Ausstattung

Rubrizierungen:
av, 1r-94v: Meist rubriziert, viele Titel, Conspectus und Foliierung rot
95r-102v: Rubriziert von derselben Hand wie 1r-94v etc.
103r-106r: Meist rubriziert, viele Titel, Conspectus und Foliierung rot
116v-166v: Meist rubriziert, viele Titel, Conspectus und Foliierung rot
Einrichtung:
av, 1r-94v: Schriftraum: 15,5-16 x 11-11,5 cm; 34-41 Zeilen
95r-102v: Schriftraum: 15-16 x 11 cm; 33-35 Zeilen
103r-106r: Schriftraum: 15,5-16 x 11-11,5 cm; 34-41 Zeilen
107r-116r: Schriftraum: 16 x 11 cm; 33-35 Zeilen
116v-166v: Schriftraum: 15,5-16 x 11-11,5 cm; 34-41 Zeilen
Schrift:
av, 1r-94v: Kursive Bastarda, 2. Viertel 15. Jh. (18r: 1448; 61r: 1449; 73r: 1450; 76v: 1438), wohl von der Hand des Iohannes de Moguntia (vgl. UB Basel, A XI 42, 97r-119v).
95r-102v: Breite kursive Bastarda, 2. Viertel 15. Jh.
103r-106r: Kursive Bastarda, 2. Viertel 15. Jh., von der selben Hand wie 1r-94v.
107r-116r: Breite kursive Bastarda, 2. Hälfte 15. Jh., von Iohannes de Maguntia geschrieben (?; vgl. 116r)
116v-166v: Kursive Bastarda, 2. Viertel 15. Jh., von der selben Hand wie 1r-94v.

Hinweise

Bibliographischer Nachweis:
  • Schmidt, Philipp. - Die Bibliothek des ehemaligen Dominikanerklosters in Basel. In: Basler Zeitschrift für Geschichte und Altertumskunde 18 (1919), S. 160-254, hier S. 204 Nr. 141
  • Scarpatetti, Beat Matthias von u.a. - Katalog der datierten Handschriften in der Schweiz ..., Bd.1. - Dietikon; Zürich 1977, Nr. 237
  • Steinmann, Martin. - Ungedruckte Beschreibung
Literatur:
  • Neidiger, Bernhard. - Selbstverständnis und Erfolgschancen der Dominikanerobservanten. In: Rottenburger Jahrbuch für Kirchengeschichte ; 17 (1998), S. 67-122, hier S. 103 Anm. 191
  • Wehrli-Johns, Martina. - Johannes von Mainz und sein "Tractatulus de modo praedicandi". - In: Bibelstudium und Predigt im Dominikanerorden. Geschichte, Ideal, Praxis. - Rom, 2019, S. 182
Repertorien:
  • Käppeli, Scriptores Nr. 2474
  • Käppeli, Scriptores Nr. 2476
Externer Link:

Zugriffs- und Benutzungsbestimmungen

Zugangsbestimmungen:
  • Es gelten die Benutzungsbestimmungen für den Sonderlesesaal.
Urheberrecht Metadaten:
Die Katalogdaten stehen unter der Lizenz CC-BY zur Weiternutzung zur Verfügung.

Bearbeitungsstand

Interne Bearbeitung:
  • Verzeichnung=Description=Inventaire; Jan. 2026; HAN-Katalogisierungsregeln; Normalaufnahme nach: Steinmann, ungedruckte Beschreibung, mit Ergänzung; Gonzalvez
  • Digitalisierung=Digitization=Numérisation; 2017; TIFF
  • Erschliessungsniveau Normalniveau

Identifikatoren

Systemnummer:
991170513768005501
Andere Systemnummer:
  • (HAN)000108892DSV05
  • (EXLNZ-41SLSP_NETWORK)991170513768005501
  • (41SLSP_UBS)9972432689505504
Digital Object Identifier:
Quelle: