Collectorium artis medicae, tam practicae quam speculativae

Kurzformat

Collectorium artis medicae, tam practicae quam speculativae / 1396-1398
1 Band (313 Blätter) : mit Buchschmuck/Illustration ; 30,5 x 21 cm - Papier
  • Basel, Universitätsbibliothek, UBH D II 1

LEADER 00000ntmaa22000007c 4500
001 991170463069905501
005 20260910162005.0
007 cr#|||||||||||
008 120329m13961398xx 00| | lat d
019 |a Rekatalogisierungsgrad voll  |5 HAN 
019 |a Exemplarspezifische Aufnahme, gesperrt für Veränderungen und das Anhängen von Signaturen.  |5 HAN/11.11.2020/bmt 
024 7 |a 10.7891/e-manuscripta-184068  |2 doi 
035 |a (HAN)000190616DSV05 
035 |a (EXLNZ-41SLSP_NETWORK)991170463069905501 
035 |a (41SLSP_UBS)9972414531005504  |9 (41SLSP_UBS)9972414531005504 
040 |a CH-001880-7  |b ger  |e HAN-Katalogisierungsregeln 
046 |a m  |c 1396  |e 1398 
245 0 0 |a Collectorium artis medicae, tam practicae quam speculativae 
264 0 |c 1396-1398 
300 |a 1 Band (313 Blätter)  |b mit Buchschmuck/Illustration  |c 30,5 x 21 cm 
336 |b txt  |2 rdacontent 
336 |b sti  |2 rdacontent 
337 |b n  |2 rdamedia 
337 |b c  |2 rdamedia 
338 |b nc  |2 rdacarrier 
338 |b cr  |2 rdacarrier 
340 |a Papier 
490 1 |a Abteilung D II  |v 1 
506 |a Es gelten die Benutzungsbestimmungen für den Sonderlesesaal 
510 3 |a Gustav Binz, handschriftliche Beschreibung, 09.03.1908 
510 4 |a Scarpatetti, Beat Matthias von u.a. - Katalog der datierten Handschriften in der Schweiz ..., Bd.1. - Dietikon; Zürich, 1977, Nr. 445 
546 |a Lateinisch 
561 |a Aus der Kartause Basel. Auf 1r oben Titel und Kartäuser-Signatur "A cxxix" von Jakob Louber. Unten auf 1r eine gestrichene Notiz, die den Band als Geschenk von Nikolaus Blauenstein identifiziert. Auf 309v unten ein Eintrag, der wohl auf einen früheren Besitzer zurück geht: "Prepositus Lutenbacensis". Die Handschrift enthält auch Stücke in deutscher Mundart, welche auf den allemannischen Raum hinweisen. Im alten Standortverzeichnis pro antiqua (UB Basel, AR I 2, 12r) unter der Signatur "A cxxix" aufgeführt; im Standortverzeichnis Urban Mosers (UB Basel, AR I 4a, 206r) unter derselben Signatur verzeichnet. 
563 |a Einband mit karminrotem Leder überzogene Holzdeckel, über die ein gelber Schaflederüberzug (am oberen und unteren Rand überstehend und umgeschlagen) gelegt ist; die nach vorne greifende Lederschliesse komplett erhalten; ehemals je fünf Metallknöpfe auf den Deckeln (fehlen jetzt); auf dem hinteren Deckel Überreste eines Titels, der in Tinte auf das Leder geschrieben wurde; ebenfalls Reste von Titel/Signaturen in Tinte auf dem Rücken; am vorderen Schnitt bunte Ledersignakel; Spiegelblätter aus Fragmenten einer von Papst Innocenz ausgestellten Pergamenturkunde. 1951 von Wilhelm Bitz repariert. 
583 0 |b Verzeichnung=Description=Inventaire  |c März 2012  |i Minimalaufnahme nach Register 1998 
583 1 |b Verzeichnung=Description=Inventaire  |c Mai 2025  |f HAN-Katalogisierungsregeln  |i Normalaufnahme nach: Binz, handschriftliche Beschreibung, mit Ergänzungen  |k Gonzalvez 
583 1 |b Digitalisierung=Digitization=Numérisation  |c Dez. 2022  |i TIFF 
583 1 |a Erschliessungsniveau Normalniveau 
596 0 |b (VI+1)¹¹ + 7 VI⁹⁵ + V¹⁰⁴ + 16 VI²⁹⁵ + VII³⁰⁹; Bl. I in der ersten Lage hinzugefügt.  |c Alte Foliierung mit roter Tinte, z.T. zeitgenössisch korrigiert und modern mit Bleistift ergänzt: I-II.1-104.104a.105-268.268a.269-309 
596 1 |a Schwarze, teilweise auch rote Kapitelüberschriften, Seitentitel schwarz am Anfang, später in Rot in der linken oberen Ecke auf dem verso der Blätter; rote Rubrikzeichen; Majuskeln häufig rot gestrichelt.  |b Grosse rote Kapitelinitialen; auf 1r eine grössere Intitiale ("Q"), ähnlich aber kleiner drei Initialen auf 105r ("A", "S" , "D"), vereinzelt auch kleinere und schlichtere Initialen. I.d.R. roter Buchstabenkörper mit schwarzem Filigran. Die Initialen auf 1r und 105r haben ebenfalls zoomorphe oder menschenähnliche Federzeichnungen, die aus den Buchstabendekorationen entspringen.  |c Federzeichnung: Auf 1r der Initiale "Q" entspringend ein Drache mit Eichel am Schwanzende sowie darunter ein menschenähnliches Wesen; aus der "A"-Initiale auf 105r entspringt ein kleiner Hirsch; unten auf 116r wurde auf ein Tintenfleck ein Wesen mit menschlichem Gesicht sowie ein Hirsch gezeichnet. Auch in anderen kleineren Initialen verstecken sich menschenähnliche und tierische Wesen.  |d Schriftraum: 21 x 12,5 cm, ungespalten, Text mit Doppellinien eingefasst.  |e Geschrieben von verschiedenen Händen des 14. und 15. Jh. 
596 1 |e Geschrieben von einer Hand, Datierung auf das Jahr 1396 auf 3v  |3 1r-87r. 
596 1 |e Geschrieben von einer mit 1r-87r gleichzeitigen, aber anderen Hand  |3 87v-104v 
596 1 |e Geschrieben von einer Hand (dieselbe wie 1r-87r?), Datierung auf das Jahr 1397 auf 234r  |3 105r-234r 
596 1 |e Geschrieben von einer anderen Hand als 1r-87v, jedoch etwa gleichzeitig zu datieren  |3 234v 
596 1 |e Geschrieben von einer Hand (dieselbe wie 1r-87r?), Datierung auf das Jahr 1398 auf 238r und 298r  |3 237r-304va 
596 1 |e Geschrieben von einer anderen Hand als 1r-87v, jedoch etwa gleichzeitig zu datieren  |3 305v 
596 3 1 |g Ir  |t Titel, Signatur, Besitzeintrag 
596 3 1 |g Iv  |t leer 
596 3 0 |g IIr-v  |t Medizinische Rezepte  |i Pillule vere de viii rebus. Receptum interioris cynolei electi. Asari spicenardi ... reuma dissolvunt. >Electuarium optimum<. Recipe pinearum mundatarum viii ... Isto electuario uti potest de mane et de sero et post cibum in quantitate castance et hoc continuis diebus secundum placitum. >De apostemtatibus pestilentibus<. Notandum si aliquem invasit pestilentia quod sciri potest per hoc si enim aliquis sentiat se supercalefactum in interisribus tunc sumat acetum mixtum cum aqua et bibat tantum unum haustum quantum valeat uno anheliter et postea sumat pulverem de mirra sive apostema sit parvum sive magnum in quacumque parte corporis et in medietate supponatur ventosa et ost scarificetur cum fleubothoma et extrahatur malicia et odorte ambram et muscum quod reperitur in apoteca vel sutam cum camphora de istis odoret et omnis circumstans ne inficiatur deinde locus inungatur cum tyriaca que habet proprietatem attrahendi venenum in locum apostematis. Et iste est cancior et expertior modus curandi. [IIv] >Pillule imperiales<. Recipe ante masticis cardamomi... fiant pillule cum syrupo appropriato. Nota cura hernie zirbalis cum medicinis consistis in tribus ut sepe dictum est prima est in dicta. Caveat ergo se in alguminibus et omnibus ventosis et azunis et ab accutis. Item utatur in commestionibus suis de consolida maiori et minori. In 2a intencione fiat lenicio cum cassia vel cum pillulis communibus vel cum aliis levibus medicinis. 3a intencio completur cum ligatura et aliis localibus fiat ergo liatura cum plumbaccolo quadrato et desuper precipit rhares quod ponatur thus cum albumine oni et cum cotone vel stupa involvatur et super locum ponatur et ligetur. Et ego dico quod si huic addatur parum galle vel parum accacie et psidie quod melius est. Ego autem vidi puerum trium mensium esse curatum cum arvo glossa et lentibus decoctis et super locum ligatis. Guilielmus de Saliceto dixit hec valere recipe picis nigre, picis grece ... et fiat madaleon et ponatur super locum sic quod tenent totum locum et ista firmentur sic super locum quod eminentia non appareat et nichil exeat item dixit ipse sumat de ista pulvere omni mane recipe nucis cipressi mumie .... Et ex istio tu pulveribus omnibus cum melle et zuccaro potes facere electuarium. >Pro salsamento<. Recipe vuarum pasoaroum ... et fiat massa.  |s Drei Rezepte, das dritte überschrieben "De aposte bz. pestile bz.". Zwischen den Notizen befindet sich eine Notiz "Nota cura hernie zirbalis cum medicinis consistis in tribus ut sepe dictum est ... zuccaro potes facere etan.". 
596 3 0 |g 1r-304va  |t Collectorium artis medicae tam practicae quam speculativae (nur pars practica)  |r Niccolo Bertucci  |i >Incipit practica Bertrucii Bononiensis doctoris<. Quoniam ut ait medicorum princeps in de sanitatis ingenio libro 7°. 1° capitulo. Librorum compilacio tribus de causis filio demonstratur ... Idcirco et ego Bertrucius generatione Lombardus in sciencia medicine Bononie conventatus dispendia atque varietates in parte practica medicine conservans intellectum quam plurimum in ipsa operari volentium conturbare tum quia nuper introducti scriptis obsucris int[?]tat[?] tum quia intelligentes et provecti scribentium multitudine disturbantur. Tum quia per regiones prosistentes mole cartarum obruuntur. Tum quia moderni temporis philosophi brevitate scripturarum oblectantur ... [Am unteren Rand ein Schenkungsvermerk, der teilweise durchgestrichen wurde, es ist noch folgendes zu entziffern: "Practica medicine Berthrucii Bononiencis donata ... In Basilea minoro a venerabili domino Nicolao de Blauwenstein quondam ecclesie ... Oretur pro eo etc.]. [14r] Explicit preludium perutile Bertrucii sue practice premittendum. In vigilia Marie Magdalene sanctissime. Anno 1°3°9°6°. [14va-15va Inhaltsverzeichnis.]. [15va] >De anathomia capitis<. Corpus sanabile humanum egrotabile a nobis ... [234r] >De humoribus<. Ipsi sit laus omnibus factoribus [?] meliori. Expletus est liber primus quo ad huius scripturam anno domini 1397 in crastino Lucye virginis de quo sit laus et gloria illi qui sine fine vivit et regnat. Incipit liber secundus post hec tria folia immediate sequencia. Verte. Verte et iterum verte et videbis aperte ... [237r] Exordium in libris 2m. Perambulamus curam morborum particularium iuxta posse ... [Auf 237v die tabule des libri sedunci, schliesst auf 237vb unten ab mit "Casum primum de diffinicione et divisione febris".]. [238r] Febris est calor omnino contrarius naturali ... - ... [297v] et litargiri con fortatus. Et in hoc laborem nostrum complevimus auxilio dei misericordis cuius nomen sit benedictum in secula seculorum. Amen. Deo gracias etc. [die nächsten Zeilen von etwas jüngerer Hand eingefügt:] Traditur hic mere liber explicit iste valere. Explicit collectorium Berthrucii. In practice medicine VII kalendas februarii anni ab incarnacione domini 1398. In nomine domini nostri Ihesu Christi. Cui per infinita secula sit laus et gloria amen. Deo gracias. Sequitur antydotarium hius[!] libri secundum ordinem alphabeti. Canon tabule infrascripte. [298ra] Ad intellectionem tabule subscripte sciendum est ... - ... [304va] Et sic est finis. Deo gracias per infinita secula seculorum amen. Explicit collectorium in parte practice medicine anno domini 1398° in die sanctorum viti et modesti martirum.  |s Ganz oben auf 1r "Prohemium" und "Titulus Berthrucius in practica medicine a cxxv" von anderen Händen geschrieben als der Haupttext. Der Schenker "Nicolao de Blauwenstein" der am unteren Rand auf 1r erwähnt wird vermutlich identisch mit dem Verfasser der "Cronica episcoporum Basiliensium", Nicolaus Gerung dictus Blauenstein; siehe u.a. Scriptores rerum Basiliensium minores, Bd. 1 im Praefatio: "III. Tertium locum occupat Nicolai Gerung dicti Blauenstein 'Chronica Episcoporum Basiliensium'. Desumtum est hoc opusculum, hactenus ineditum, e codice Ms. olim ab ipso auctore suspellectili librariae 'Domus vallis Beatae Margarethae ordinis Carthusiensium in Basilea minore' illato, quique cum maxime in ditissimo Bibliothecae nostrae academicae theosaura chartaceo rubro E III 10 distinguitur ..." (Bruckner, Johann Heinrich. - Scriptores rerum Basiliensium minores / Bd. 1. - Basel, 1752. Praefatio ohne Seitenzahlen). Siehe dazu auch UB Basel, D IV 10 deren alte Signatur E III 10 war.  |v Häser, Heinrich. - Lehrbuch der Geschichte der Medicin und der epidemischen Krankheiten, Bd. 1. - Jena, 1853, S. 745. 
596 3 0 |g 304va-309r  |t Lateinische medinzinische Rezepte  |i Contra catarrum de causa forma [?] recipe dibani 31 mirre croci ... [305r] Aqua pro oculis Friderici Blocholtz prepositi sancti Petri Jumer[?] Argentinensis ... [306r] Item nota quod subscripta remedia utilia recepta sunt et collecta de balieno in libro tenguis. Item primo remedium ad tenebrositatem occulorum ... [309r] Item ad vermes occidendos pulverizentur ossa bucii et super ponatur pulvis cum suco vermicularie. 
596 3 0 |g 309v  |t Deutsches medizinisches Rezept "Contra epidemiam"  |i Contra epidimiam. Item nim ein lod dachs bluet der ein man sy gesin und ein lod saffran ... und ùber mengen tag lassen an den enden unter siten da der gebrest ist.  |s Ganz unten nach dem Text möglicher Besitzeintrag: "Prepositus Lutenbacensis". 
655 7 |a Handschrift  |2 gnd-content 
690 |a Ehemalige Signatur: Standort: Kartause Basel, Bibliotheca antiqua. Signatur: A cxxix (alt)  |e A cxxix (alt)  |2 han-A5 
700 1 |a Bitz, Wilhelm  |d 1880-1963  |0 (DE-588)1103502840  |4 bnd 
700 1 |a Gerung, Nicolaus  |d 1410-1478  |0 (DE-588)100144721  |4 fmo  |4 dnr 
700 1 |a Nicolaus  |c Bertrucius  |d -1347  |0 (DE-588)10097029X  |4 aut 
700 1 |a Louber, Jakob  |d 1440-1513  |0 (DE-588)1024501442  |4 ann 
710 2 |a Kloster St. Margarethental  |0 (DE-588)4682346-3  |e Früherer Eigentümer  |4 fmo 
830 0 |a Abteilung D II  |v 1  |w (HAN)000108234DSV05 
852 4 |b A100  |c 102HSS  |j UBH D II 1  |9 (41SLSP_UBS)9972414531005504 
856 4 2 |u http://handschriftencensus.de/24832  |z Handschriftencensus 
856 4 2 |u https://ub.unibas.ch/digi/a100/kataloge/mscr/mscr_d/BAU_5_000190616_cat.pdf  |z Beschreibung (PDF) (73 MB) 
856 4 1 |u http://dx.doi.org/10.7891/e-manuscripta-184068  |z Online via e-manuscripta 
900 |f HANcollect_this handschrift 
900 |a HANunikat 
900 |f HANemanuscriptabsub 
910 |c Die Katalogdaten stehen unter der Lizenz CC-BY zur Weiternutzung zur Verfügung. 
949 |c 102HSS  |p 12  |j UBH D II 1  |b A100  |9 (41SLSP_UBS)9972414531005504 
986 |a (41SLSP_UBS)9972414531005504  |9 (41SLSP_UBS)9972414531005504 

Basisinformationen

Signatur:
  • Basel, Universitätsbibliothek, UBH D II 1
Ressourcentyp:
Buchhandschrift
Digitalisat:
Titel:
Collectorium artis medicae, tam practicae quam speculativae
Entstehungsangaben:
1396-1398
Entstehungszeit (normiert):
1396 - 1398
Physische Beschreibung:
  • 1 Band (313 Blätter): mit Buchschmuck/Illustration; 30,5 x 21 cm
Physische Beschaffenheit:
  • Papier
Serie:
Abteilung D II; 1

Sucheinstiege

Person:
Körperschaft:
Formschlagwort:

Hierarchie / Kontext (aufklappbar)

Wird geladen...

Inhalt und innere Ordnung

Inhalt:
  • [Ir] Titel, Signatur, Besitzeintrag.
  • [Iv] leer.
  • [IIr-v] Medizinische Rezepte. Pillule vere de viii rebus. Receptum interioris cynolei electi. Asari spicenardi ... reuma dissolvunt. >Electuarium optimum<. Recipe pinearum mundatarum viii ... Isto electuario uti potest de mane et de sero et post cibum in quantitate castance et hoc continuis diebus secundum placitum. >De apostemtatibus pestilentibus<. Notandum si aliquem invasit pestilentia quod sciri potest per hoc si enim aliquis sentiat se supercalefactum in interisribus tunc sumat acetum mixtum cum aqua et bibat tantum unum haustum quantum valeat uno anheliter et postea sumat pulverem de mirra sive apostema sit parvum sive magnum in quacumque parte corporis et in medietate supponatur ventosa et ost scarificetur cum fleubothoma et extrahatur malicia et odorte ambram et muscum quod reperitur in apoteca vel sutam cum camphora de istis odoret et omnis circumstans ne inficiatur deinde locus inungatur cum tyriaca que habet proprietatem attrahendi venenum in locum apostematis. Et iste est cancior et expertior modus curandi. [IIv] >Pillule imperiales<. Recipe ante masticis cardamomi... fiant pillule cum syrupo appropriato. Nota cura hernie zirbalis cum medicinis consistis in tribus ut sepe dictum est prima est in dicta. Caveat ergo se in alguminibus et omnibus ventosis et azunis et ab accutis. Item utatur in commestionibus suis de consolida maiori et minori. In 2a intencione fiat lenicio cum cassia vel cum pillulis communibus vel cum aliis levibus medicinis. 3a intencio completur cum ligatura et aliis localibus fiat ergo liatura cum plumbaccolo quadrato et desuper precipit rhares quod ponatur thus cum albumine oni et cum cotone vel stupa involvatur et super locum ponatur et ligetur. Et ego dico quod si huic addatur parum galle vel parum accacie et psidie quod melius est. Ego autem vidi puerum trium mensium esse curatum cum arvo glossa et lentibus decoctis et super locum ligatis. Guilielmus de Saliceto dixit hec valere recipe picis nigre, picis grece ... et fiat madaleon et ponatur super locum sic quod tenent totum locum et ista firmentur sic super locum quod eminentia non appareat et nichil exeat item dixit ipse sumat de ista pulvere omni mane recipe nucis cipressi mumie .... Et ex istio tu pulveribus omnibus cum melle et zuccaro potes facere electuarium. >Pro salsamento<. Recipe vuarum pasoaroum ... et fiat massa. Drei Rezepte, das dritte überschrieben "De aposte bz. pestile bz.". Zwischen den Notizen befindet sich eine Notiz "Nota cura hernie zirbalis cum medicinis consistis in tribus ut sepe dictum est ... zuccaro potes facere etan.".
  • [1r-304va] Collectorium artis medicae tam practicae quam speculativae (nur pars practica), Niccolo Bertucci. >Incipit practica Bertrucii Bononiensis doctoris<. Quoniam ut ait medicorum princeps in de sanitatis ingenio libro 7°. 1° capitulo. Librorum compilacio tribus de causis filio demonstratur ... Idcirco et ego Bertrucius generatione Lombardus in sciencia medicine Bononie conventatus dispendia atque varietates in parte practica medicine conservans intellectum quam plurimum in ipsa operari volentium conturbare tum quia nuper introducti scriptis obsucris int[?]tat[?] tum quia intelligentes et provecti scribentium multitudine disturbantur. Tum quia per regiones prosistentes mole cartarum obruuntur. Tum quia moderni temporis philosophi brevitate scripturarum oblectantur ... [Am unteren Rand ein Schenkungsvermerk, der teilweise durchgestrichen wurde, es ist noch folgendes zu entziffern: "Practica medicine Berthrucii Bononiencis donata ... In Basilea minoro a venerabili domino Nicolao de Blauwenstein quondam ecclesie ... Oretur pro eo etc.]. [14r] Explicit preludium perutile Bertrucii sue practice premittendum. In vigilia Marie Magdalene sanctissime. Anno 1°3°9°6°. [14va-15va Inhaltsverzeichnis.]. [15va] >De anathomia capitis<. Corpus sanabile humanum egrotabile a nobis ... [234r] >De humoribus<. Ipsi sit laus omnibus factoribus [?] meliori. Expletus est liber primus quo ad huius scripturam anno domini 1397 in crastino Lucye virginis de quo sit laus et gloria illi qui sine fine vivit et regnat. Incipit liber secundus post hec tria folia immediate sequencia. Verte. Verte et iterum verte et videbis aperte ... [237r] Exordium in libris 2m. Perambulamus curam morborum particularium iuxta posse ... [Auf 237v die tabule des libri sedunci, schliesst auf 237vb unten ab mit "Casum primum de diffinicione et divisione febris".]. [238r] Febris est calor omnino contrarius naturali ... - ... [297v] et litargiri con fortatus. Et in hoc laborem nostrum complevimus auxilio dei misericordis cuius nomen sit benedictum in secula seculorum. Amen. Deo gracias etc. [die nächsten Zeilen von etwas jüngerer Hand eingefügt:] Traditur hic mere liber explicit iste valere. Explicit collectorium Berthrucii. In practice medicine VII kalendas februarii anni ab incarnacione domini 1398. In nomine domini nostri Ihesu Christi. Cui per infinita secula sit laus et gloria amen. Deo gracias. Sequitur antydotarium hius[!] libri secundum ordinem alphabeti. Canon tabule infrascripte. [298ra] Ad intellectionem tabule subscripte sciendum est ... - ... [304va] Et sic est finis. Deo gracias per infinita secula seculorum amen. Explicit collectorium in parte practice medicine anno domini 1398° in die sanctorum viti et modesti martirum. Ganz oben auf 1r "Prohemium" und "Titulus Berthrucius in practica medicine a cxxv" von anderen Händen geschrieben als der Haupttext. Der Schenker "Nicolao de Blauwenstein" der am unteren Rand auf 1r erwähnt wird vermutlich identisch mit dem Verfasser der "Cronica episcoporum Basiliensium", Nicolaus Gerung dictus Blauenstein; siehe u.a. Scriptores rerum Basiliensium minores, Bd. 1 im Praefatio: "III. Tertium locum occupat Nicolai Gerung dicti Blauenstein 'Chronica Episcoporum Basiliensium'. Desumtum est hoc opusculum, hactenus ineditum, e codice Ms. olim ab ipso auctore suspellectili librariae 'Domus vallis Beatae Margarethae ordinis Carthusiensium in Basilea minore' illato, quique cum maxime in ditissimo Bibliothecae nostrae academicae theosaura chartaceo rubro E III 10 distinguitur ..." (Bruckner, Johann Heinrich. - Scriptores rerum Basiliensium minores / Bd. 1. - Basel, 1752. Praefatio ohne Seitenzahlen). Siehe dazu auch UB Basel, D IV 10 deren alte Signatur E III 10 war. Häser, Heinrich. - Lehrbuch der Geschichte der Medicin und der epidemischen Krankheiten, Bd. 1. - Jena, 1853, S. 745.
  • [304va-309r] Lateinische medinzinische Rezepte. Contra catarrum de causa forma [?] recipe dibani 31 mirre croci ... [305r] Aqua pro oculis Friderici Blocholtz prepositi sancti Petri Jumer[?] Argentinensis ... [306r] Item nota quod subscripta remedia utilia recepta sunt et collecta de balieno in libro tenguis. Item primo remedium ad tenebrositatem occulorum ... [309r] Item ad vermes occidendos pulverizentur ossa bucii et super ponatur pulvis cum suco vermicularie.
  • [309v] Deutsches medizinisches Rezept "Contra epidemiam". Contra epidimiam. Item nim ein lod dachs bluet der ein man sy gesin und ein lod saffran ... und ùber mengen tag lassen an den enden unter siten da der gebrest ist. Ganz unten nach dem Text möglicher Besitzeintrag: "Prepositus Lutenbacensis".

Anmerkungen

Sprache, Schrift:
Lateinisch

Geschichte

Entstehungs-, Besitz- und Sammlungsgeschichte:
Aus der Kartause Basel. Auf 1r oben Titel und Kartäuser-Signatur "A cxxix" von Jakob Louber. Unten auf 1r eine gestrichene Notiz, die den Band als Geschenk von Nikolaus Blauenstein identifiziert. Auf 309v unten ein Eintrag, der wohl auf einen früheren Besitzer zurück geht: "Prepositus Lutenbacensis". Die Handschrift enthält auch Stücke in deutscher Mundart, welche auf den allemannischen Raum hinweisen. Im alten Standortverzeichnis pro antiqua (UB Basel, AR I 2, 12r) unter der Signatur "A cxxix" aufgeführt; im Standortverzeichnis Urban Mosers (UB Basel, AR I 4a, 206r) unter derselben Signatur verzeichnet.
Ehemalige Signatur:
Ehemalige Signatur: Standort: Kartause Basel, Bibliotheca antiqua. Signatur: A cxxix (alt); A cxxix (alt)

Einband

Einband:
Einband mit karminrotem Leder überzogene Holzdeckel, über die ein gelber Schaflederüberzug (am oberen und unteren Rand überstehend und umgeschlagen) gelegt ist; die nach vorne greifende Lederschliesse komplett erhalten; ehemals je fünf Metallknöpfe auf den Deckeln (fehlen jetzt); auf dem hinteren Deckel Überreste eines Titels, der in Tinte auf das Leder geschrieben wurde; ebenfalls Reste von Titel/Signaturen in Tinte auf dem Rücken; am vorderen Schnitt bunte Ledersignakel; Spiegelblätter aus Fragmenten einer von Papst Innocenz ausgestellten Pergamenturkunde. 1951 von Wilhelm Bitz repariert.

Buchblock

Lagen:
(VI+1)¹¹ + 7 VI⁹⁵ + V¹⁰⁴ + 16 VI²⁹⁵ + VII³⁰⁹; Bl. I in der ersten Lage hinzugefügt.
Zählungen:
Alte Foliierung mit roter Tinte, z.T. zeitgenössisch korrigiert und modern mit Bleistift ergänzt: I-II.1-104.104a.105-268.268a.269-309

Ausstattung

Rubrizierungen:
Schwarze, teilweise auch rote Kapitelüberschriften, Seitentitel schwarz am Anfang, später in Rot in der linken oberen Ecke auf dem verso der Blätter; rote Rubrikzeichen; Majuskeln häufig rot gestrichelt.
Initialen:
Grosse rote Kapitelinitialen; auf 1r eine grössere Intitiale ("Q"), ähnlich aber kleiner drei Initialen auf 105r ("A", "S" , "D"), vereinzelt auch kleinere und schlichtere Initialen. I.d.R. roter Buchstabenkörper mit schwarzem Filigran. Die Initialen auf 1r und 105r haben ebenfalls zoomorphe oder menschenähnliche Federzeichnungen, die aus den Buchstabendekorationen entspringen.
Miniaturen / Zeichnungen:
Federzeichnung: Auf 1r der Initiale "Q" entspringend ein Drache mit Eichel am Schwanzende sowie darunter ein menschenähnliches Wesen; aus der "A"-Initiale auf 105r entspringt ein kleiner Hirsch; unten auf 116r wurde auf ein Tintenfleck ein Wesen mit menschlichem Gesicht sowie ein Hirsch gezeichnet. Auch in anderen kleineren Initialen verstecken sich menschenähnliche und tierische Wesen.
Einrichtung:
Schriftraum: 21 x 12,5 cm, ungespalten, Text mit Doppellinien eingefasst.
Schrift:
Geschrieben von verschiedenen Händen des 14. und 15. Jh.
1r-87r.: Geschrieben von einer Hand, Datierung auf das Jahr 1396 auf 3v
87v-104v: Geschrieben von einer mit 1r-87r gleichzeitigen, aber anderen Hand
105r-234r: Geschrieben von einer Hand (dieselbe wie 1r-87r?), Datierung auf das Jahr 1397 auf 234r
234v: Geschrieben von einer anderen Hand als 1r-87v, jedoch etwa gleichzeitig zu datieren
237r-304va: Geschrieben von einer Hand (dieselbe wie 1r-87r?), Datierung auf das Jahr 1398 auf 238r und 298r
305v: Geschrieben von einer anderen Hand als 1r-87v, jedoch etwa gleichzeitig zu datieren

Hinweise

Bibliographischer Nachweis:
  • Gustav Binz, handschriftliche Beschreibung, 09.03.1908
  • Scarpatetti, Beat Matthias von u.a. - Katalog der datierten Handschriften in der Schweiz ..., Bd.1. - Dietikon; Zürich, 1977, Nr. 445
Externer Link:

Zugriffs- und Benutzungsbestimmungen

Zugangsbestimmungen:
  • Es gelten die Benutzungsbestimmungen für den Sonderlesesaal
Urheberrecht Metadaten:
Die Katalogdaten stehen unter der Lizenz CC-BY zur Weiternutzung zur Verfügung.

Bearbeitungsstand

Interne Bearbeitung:
  • Verzeichnung=Description=Inventaire; Mai 2025; HAN-Katalogisierungsregeln; Normalaufnahme nach: Binz, handschriftliche Beschreibung, mit Ergänzungen; Gonzalvez
  • Digitalisierung=Digitization=Numérisation; Dez. 2022; TIFF
  • Erschliessungsniveau Normalniveau

Identifikatoren

Systemnummer:
991170463069905501
Andere Systemnummer:
  • (HAN)000190616DSV05
  • (EXLNZ-41SLSP_NETWORK)991170463069905501
  • (41SLSP_UBS)9972414531005504
Digital Object Identifier:
Quelle: